TÜBİTAK 1001: Hastane işitsel peysajında kullanıcıların algısını tahmin etmek için bir yapay zeka (YZ) modelini entegre eden özgün bir yaklaşımın geliştirilmesi

Hastaneler, sağlık hizmeti almak için önemli kamusal alanlardan biridir. Bu nedenle hastane, hastaların, hasta yakınlarının ve sağlık çalışanlarının rahatlamasını ve refahını artıracak şekilde tasarlanmalıdır. Konforlu hastane ortamı tasarımına rehber olması için, kullanıcının mekan algısı doğru anlaşılmalı, duygusal ve algısal kümelenmeler doğru yakalanmalıdır. Önerilen projede amaçlanan, kullanıcıların hastane mekanını/deneyimlerini/algılarını doğal dilleri ile nasıl anlattıklarından yola çıkan bir büyük veri setinin hazırlanması ve doğal dil işleme modelleri kullanılarak bir yapay zeka (YZ) modelinin eğitilmesidir. Bu sürecin paralelinde, projenin önemli katkılarından biri olacak olan hastane algısına dönük olarak türkçe veri tabanı oluşturulacaktır. Bu veriler modelin yeniden eğitilmesi ve algıyı oluşturan bileşenlerin elde edilmesi için kullanılacaktır. Benzer bir veri mühendisliği hastane iç mekan fotoğraflarının ve açıklamalarının toplanması için de yapılarak, büyük veri tamamlanacaktır.

Önerilen projenin hipotezi şudur: hastanedeki işitsel algı kritik bir algı olmakla birlikte kullanıcının kullanımına bağlı olarak bu algının arkasında başka etkenler_feature/boyutlar olabilir. Yapay zeka modelleri ile bu geride ve eksik kalan algısal boyutlar ortaya çıkartılabilir. Bu etkenlerin ve boyutların izlerini sürmek ve eksik kalan/görünmeyen parçaları tanımlamak, hastane ortamlarındaki işitsel algının ve dolayısıyla hastane ortamının iyileştirilmesi için bütüncül ip uçları verebilir. Karar-destek mekanizmasında görünmeyen bir iz var mı sorusuna cevap oluşturabilir. Bu hipotez, dört araştırma sorusu ile sorgulanacaktır: (1) Doğal dil modelleri kullanılarak, görsel-işitsel uyarıcı veri olmadan hastane işitsel peysajının ön tahmini yapılabilir mi? (2) Hastanedeki görsel-işitsel ortam, onkoloji polikliniği hastasını, hasta yakınını ve sağlık personelini nasıl etkiler? (3) Hastanedeki ses ortamının psikoakustik metrikleri ile algısal boyutlar arasında dikkat çekici bir ilişki var mıdır? (4) Hastenede hasta, hasta yakını ve sağlık personeli yapılacak mülakatlardan toplanan veri ile, başlıklar ve katılımcıların algı kümelenmeleri oluşturulabilir mi?

Yöntem olarak iki iş paketi paralel yürütülecek ve geri beslemeli veri paylaşımı ile doğrulamalar ve boşluk doldurmalar yapılacaktır. İP1 de, hastanelerde işitsel peysaj hakkında literatürde ve açık kaynak veri setlerindeki metin verileri, Google Language AI tarafından geliştirilen BERT (Bidirectional Encoder Representations from Transformers) dil temsili modeline dayanan BERTopic modeli kullanılarak analiz edilecektir. Bu verilerin BERTopic ile birlikte bir çok güncel model ile mekanın görsel verileri ile birleştirilerek görsel-işitsel bütünlüğün sağlandığı ve ilişkilerin bir bütün olarak sistemde yer aldığı, eğitildiği ve tahmin modelinin oluşturulduğu bir sistem kurulması hedeflenmektedir. İP2 de, gerçek mekanda (Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Polikliniği örneğinde) hastane işitsel peysajının ne olduğu verisine hastane kullanıcısı (hasta, hasta yakını ve sağlık personeli) ile yüz yüze mülakatları/ anketleri ile ulaşılmaya çalışılacaktır. Onkoloji polikliğinden alınacak ses kayıtlarının işlenmesi ile psikoakustik metrikler hesaplanacaktır. Kullanıcının öznel algısını veren nitel durum tanımları ile mekan algısını nesnelleştiren psikoakustik metrikler ile nitel ve nicel veri korelasyonları yapılacaktır. Hastane işitsel peysajını ölçen araçlar ile Onkoloji Polikliniğindeki nitel-nicel değerlendirmelere destek olarak YZ modelden gelen verilerin de izlenmesi, eksik kalan ya da arka planda kalan mekan algısının da ortaya çıkarılması hedeflenmiştir.
Araştırma projesinin temel çıktılarından biri olan türkçe veritabanı eklemeler yapıldıkça büyüyecek potansiyeldedir. İnteraktif çalışacak olan proje çıktısı özgün YZ modeli Türkçe veri tabanını besleyecek, mekan örnek sayısı arttıkça ve kullanıcı mülakatları deşifre edildikçe de yerli veri tabanımız daha da gelişecektir. Bu ülkemiz adına da çok önemli bir veri tabanı olacaktır. Önerilen araştırma görsel-iİşitsel arşiv oluşturmak için büyük potansiyelleri olan bir çalışmadır. Bu veri tabanından ve görsel-işitsel arşivden bir çok araştırmacı faydalanabilecek ve yayınlar hazırlayabilecektir.

ODTÜ Tasarım Fabrikası, TECH2X Projesiyle Avrupa Yenilik Ekosistemi’nde

ODTÜ Tasarım Fabrikası olarak bir parçası olduğumuz “TECH2X – Technology for Innovation and Entrepreneurship Excellence” projemiz, @EIT Higher Education Initiative 2024 Teklif Çağrısı kapsamında fon almaya hak kazandı!

Bu proje, yükseköğretim kurumlarının inovasyon ve girişimcilik kapasitelerini artırmayı, derin teknoloji yeteneklerini geliştirmeyi ve Avrupa’da 4’üncü nesil üniversite modeline geçişi desteklemeyi hedefliyor.

Türkiye’den ODTÜ’nün yanı sıra İspanya’dan Fundación Esade, İtalya’dan Alma Mater Studiorum Università di Bologna (UNIBO) ve inovasyon merkezi Almacube, Almanya’dan Hochschule Mannheim (HSMA) ve İsviçre’den CERN gibi alanında lider üniversite ve araştırma kurumlarının bir araya geldiği TECH2X; iklim ve mobilite odaklı uygulama temelli iş birlikleriyle bilim temelli yenilikçilik platformu oluşturuyor. Proje kapsamında yeni müfredatlar, deneyimsel öğrenme yöntemleri ve kadın girişimcilere özel destek programları geliştirilecek, yükseköğretim, araştırma ve sanayi arasındaki iş birlikleri güçlendirilecek.

ODTÜ Tasarım Fabrikası, TECH2X ile uluslararası iş birliklerini güçlendirmeyi ve girişimcilik ekosistemine önemli katkılar sunmayı amaçlıyor.

ODTÜ’de Yaratıcı Sektörler İçin Stratejik Adım: METU Crea Açılış Töreni

Orta Doğu Teknik Üniversitesi, yaratıcı endüstriler ve dijital dönüşüm alanlarında önemli iki yeni projenin açılışına ev sahipliği yaptı. ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen törenle, “METU Crea” ve "METU-DTX” resmi olarak hizmete girdi.

Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortaklaşa finanse edilen, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın sözleşme makamı olduğu “Yaratıcı Endüstriler Aracılığıyla Ekonomik Kalkınma (ECITE)” Projesi kapsamında kurulan METU Crea, oyun, giyilebilir teknolojiler ve yeni nesil film yapımı gibi alanlarda faaliyet gösteren KOBİ’lere, girişimcilere ve yaratıcı profesyonellere teknik altyapı, eğitim ve iş birliği imkânları sunmayı hedefliyor.

ODTÜ Tasarım Fabrikası, GİSAM ve ATOM’un katkılarıyla hayata geçirilen METU Crea, yaratıcı sektörlerin gelişimini destekleyecek çok paydaşlı bir ekosistem oluşturuyor. Disiplinlerarası üretim kültürü ve uygulamalı tasarım odaklı yaklaşımıyla METU Crea’nın temel yapı taşlarından biri olarak öne çıkan Tasarım Fabrikası, yaratıcı fikirlerin prototiplere dönüşmesini sağlayan altyapısı ve mentorluk süreçleriyle, Türkiye’de yaratıcı endüstrilerin rekabet gücünün artırılması konusunda kilit rol üstleniyor.

Tasarım Fabrikası ODTÜ Mühendislik Yaz Okulu’nda

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), lise öğrencilerine yönelik düzenlediği Mühendislik Yaz Okulu ile gençleri mühendisliğin yaratıcı ve dinamik dünyasıyla buluşturuyor. “ODTÜ’de Geleceğini Yaz” sloganıyla hayata geçirilen programda öğrenciler, uzay teknolojileri, robotik, yapay zekâ, nanoteknoloji ve deprem mühendisliği gibi alanlarda temel prensipleri öğrenme ve ileri teknoloji laboratuvarlarında uygulamalı deneyimler kazanma fırsatı buluyor.

Programın derslerinden biri olan “BİYOESİN 101: Doğadan İlham Alan Tasarımlar” dersinin uygulamalı kısmı, ODTÜ Tasarım Fabrikası’nda gerçekleştirilecek. Bu derste öğrenciler, doğadaki mükemmel sistemlerden ve formlardan ilham alarak mühendislik ve tasarıma yenilikçi bir bakış geliştirecek. Prof. Dr. Arzu Gönenç Sorguç rehberliğinde yürütülen ders kapsamında katılımcılar, 3 boyutlu yazıcılarla kendi doğa esinli modellerini üretme imkânı bulacak.

İki hafta sürecek yaz okulu sonunda öğrenciler, ODTÜ onaylı katılım sertifikası almaya hak kazanacak. Program, mühendisliğe ilgi duyan gençler için hem bilgi ve beceri kazanımı hem de sosyal etkileşim açısından eşsiz bir deneyim sunuyor.

Hayalindeki geleceği inşa etmek isteyen liseliler için ODTÜ’de yaz okulu, ilham dolu bir başlangıç noktası.

Detaylı bilgi ve başvuru: https://metusummerschool.org/

Hesaplamalı Yöntemler ve Yapay Zeka Destekli Tasarlanmış Akustik Performatif Üretken Panel Sistemleri

Gürültü kirliliğinin önlenmesi ile çevresel gürültünün yönetimi ve denetimi konusu özellikle son yıllarda yapılan yasal düzenlemeler ve sağlık örgütlerinin bilinçlendirme çalışmalarıyla birlikte giderek önemli hale gelmiştir. Aynı zamanda ortak mekanlar, çok amaçlı salonlar gibi toplu kullanım alanları da giderek daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. Ancak özellikle son dönemde yaşanan COVID-19 süreçleri ile birlikte bu ortak alanların nasıl daha akılcı bir şekilde kullanılacağının yeniden düşünülmeye başlanması bu iki durumun kesişiminde bir potansiyel yaratmıştır. Çoğunlukla literatürde sabit bir ihtiyaca yanıt vermek üzere önerilmiş olan akustik tasarım önerileri bu araştırma ile adaptif bir çözüm olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, farklı kullanım senaryolarına ve farklı akustik performans ihtiyaçlarına yanıt verecek bir yutucu panel sistemi önerilmiştir. Bunun için önerilen üç aşamalı araştırmada öncelikle sistemin matematiksel modelinin çıkarılması ve ardından bu model üzerinden yapay zeka destekli hesaplamalı tasarım araçları ile üretken sisteminin oluşturulması planlanmıştır. Son olarak ortaya çıkan tasarım alternatifleri eklemeli yöntemlerle üretilmiştir.

ECITE Proje Sunum Etkinliği: Yaratıcı Projeler Sahneye Çıktı!

“Oyun, Giyilebilir Teknolojiler ve Yeni Nesil Filmler: Yaratıcı Endüstriler Aracılığıyla Ekonomik Kalkınma (ECITE)” projesi kapsamında ODTÜ Tasarım Fabrikası’nda gerçekleştirilen buluşmanın ardından, yaratıcı projeler bu kez sahneye çıktı.
ECITE Pitching Etkinliği’nde, film, oyun ve giyilebilir teknolojiler alanlarında çalışan proje geliştiricileri, fikirlerini sektör profesyonellerine, girişimcilik ekosisteminden temsilcilere ve yaratıcı topluluk üyelerine sunma fırsatı buldu. METU Crea’nın öncülüğünde gerçekleşen etkinlikte katılımcılar, projelerini tanıtarak geri bildirimler aldı, potansiyel iş birlikleri için ilk adımları attı.
Etkinlik, yalnızca yaratıcı fikirlerin paylaşılmasıyla sınırlı kalmadı; aynı zamanda sektörler arası etkileşim ve çok disiplinli üretim kültürünü destekleyen bir platform sundu. METU Crea, yaratıcı endüstrileri desteklemeye, teknoloji ve sanatı bir araya getiren projelere ev sahipliği yapmaya devam ediyor.

Yaratıcılık ve Teknolojinin Kesişim Noktası: ECITE Projesi ODTÜ Tasarım Fabrikası’nda Sektörleri Bir Araya Getirdi

“Oyun, Giyilebilir Teknolojiler ve Yeni Nesil Filmler: Yaratıcı Endüstriler Aracılığıyla Ekonomik Kalkınma (ECITE)” projesi kapsamında, proje geliştiricileri ODTÜ Tasarım Fabrikası’nda bir araya geldi.

Film, oyun ve giyilebilir teknolojiler sektörleri arasında köprü kuran METU Crea, teknoloji ile yaratıcılığı buluşturarak geleceğe yönelik çözümler ve fırsatlar üretmeye devam ediyor. ECITE projesi kapsamında yürütülen çalışmalarla, stratejik ortaklıklar aracılığıyla etkisini akademik çevrelerin ötesine taşıyan METU Crea, proje geliştiricilerinin dünya çapında sektör liderleri, teknoloji girişimleri ve yaratıcı topluluklarla etkileşim kurmalarını destekliyor.

Bu kapsamda gerçekleşen buluşmada proje geliştiricileri, METU Crea ekibiyle bir araya gelerek deneyimlerini paylaşma ve gelecek hedefleri, vizyonları ile beklentileri üzerine fikir alışverişinde bulunma fırsatı yakaladılar.

ODTÜ Tasarım Fabrikası’ndan Avrupa Birliği Destekli KPI Projesi: CoARA

Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren disiplinlerarası bir Ar-Ge merkezi olan ODTÜ Tasarım Fabrikası’nın, yaratıcı endüstrilerde araştırma değerlendirmesine yönelik niteliksel Anahtar Performans Göstergeleri (KPI) geliştirmeyi ve pilot uygulamaya almayı hedefleyen öncü bir girişime liderlik etmek üzere Avrupa Birliği tarafından desteklenmeye hak kazandığını duyurmaktan gurur duyuyoruz.

Proje, MetuCrea çatısı altında yürütülecek olup, hızla dönüşen üç yaratıcı sektöre odaklanacaktır: yeni nesil film yapımı, oyun geliştirme ve giyilebilir teknolojiler. ODTÜ Tasarım Fabrikası’nın uygulamalı araştırma kapasitesi ve yaratıcı ekosistemler konusundaki deneyiminden faydalanan bu girişim, yaratıcı araştırma çıktılarının değerlendirilmesine yönelik ölçeklenebilir ve sorumlu bir model ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Araştırma Değerlendirmesinde Reform Anlaşması(ARRA) ilkeleriyle uyumlu olarak proje, niteliksel değerlendirme yöntemlerini esas almakta ve bunları özenli şekilde kullanılan nicel göstergelerle desteklemektedir. Türkiye’den ve Avrupa’nın farklı ülkelerinden uzmanlarla iş birliği içinde gerçekleştirilecek paydaş çalıştayları aracılığıyla, yenilikçilik, toplumsal etki ve yaratıcı mükemmelliyet gibi unsurları yansıtan KPI’lar tanımlanacaktır.

Bu göstergeler, MetuCrea bünyesinde seçilmiş araştırma projelerinde pilot uygulamalarla test edilecek ve araştırmacılar ile değerlendiricilere yönelik kapsamlı eğitim programları ile desteklenecektir. Projede aynı zamanda CoARA çalışma gruplarının geliştirdiği yöntem ve içgörülerden faydalanılarak Avrupa’da araştırma değerlendirme sistemlerinin dönüşümüne katkı sağlanacaktır.

2.500’den fazla öğretim üyesinden oluşan güçlü akademik kadrosu ve kurumsal altyapısıyla ODTÜ’nün desteğini arkasına alan ODTÜ Tasarım Fabrikası, kapsayıcı, etki odaklı ve geleceğe dönük araştırma ortamlarının şekillenmesinde etkin bir rol üstlenmeye devam etmektedir.

Yapı Belgelemede Üretken Çekişmeli Ağlar (Generative Adversarial Network) ile Gürültü Silme

Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile birlikte birçok yöntem ile halihazırda var olan yapılar belgelenebilmekte ve sayısal ortama 3 boyutlu olarak aktarılabilmektedir. Bu aktarım sürecinde, yöntemi ne olursa olsun, kalıcı, geçici ya a mevsimsel engeller yapılar ve veri toplama araçları arasında bulunabilmekte ve bu sebeple yapıların tam halinin belgelenmesine engel olmaktadır. Proje kapsamında önerilen yöntem ile derin öğrenme tabanlı modellerin kullanılması ile veride gürültü olarak tanımlanabilecek bu engellerin otonom olarak temizlenmesi ve elde edilecek olan 3 boyutlu modellerin yapıların gerçek hallerine daha uygun ve yüksek hassasiyetle oluşturulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çoklu fotoğraf ile 3 boyutlu yeniden oluşturma yazılımları için yapı fotoğraflarında gürültünün otonom tespiti ve gürültü bölgelerinin aslına uygun içboyamasının yapıldığı bir yöntem önerilmiş olup, anlamsal bölütleme ve üretken çekişmeli ağlar temelli içboyama modelleri arka arkaya kullanılmıştır. Önerilen yöntemin testleri ise hem iç mekan hem yapı cephelerinde denenmiş olup işlem görmemiş fotoğraflarla elde edilen modellere göre 3 boyutlu model hassasiyetinde artış gözlemlenmiştir.

METU Crea II. Bilgi Günü @ Eskişehir

25.04.2024 tarihinde Park Dedeman Eskişehir’de gerçekleşen “METU Crea Bilgi Günü 2 – Eskişehir”etkinliğinde ECITE Projesi ve METU Crea hakkında bilgilendirmelerin yanısıra, yaratıcı hedef sektörlerde yer alan küçük ve orta ölçekli işletmeler, sektör çalışanları, girişimciler ve öğrencilerden oluşan katılımcılara proje ve ilgili sektörlerdeki gelişmeler ve sektörlerdeki mevcut durum hakkında bilgi paylaşımları yapıldı.

Açılış oturumundan sonra katılımcılar etkinlik için özel olarak tasarlanmış bir konsept olan Crea Café‘ye davet edildiler. Crea Café, projenin hedef sektörleri olan Oyun, Yeni Nesil Film Yapımı ve Giyilebilir Teknolojiler ve sektörler arası girişimcilik konuları hakkında deneyim paylaşımları yapılarak ve soru-cevap şeklindeki interaktif bir sohbet ortamında gerçekleşti. Katılımcılar ayrıca METU Crea‘nın sektörel hizmetleri ve proje başvuru süreçleri hakkında akademisyenlerden ve sektör uzmanlarından bilgi alma fırsatı da buldular.

Crea Café‘nin ardından başlayan PROJECT Me etkinliğinde başvuru yapan girişimciler proje önerilerini katılımcıların ve jürinin önünde sundular. Girişimciler sunumları sonrasında jüri üyeleri ve katılımcıların sorularına da cevap verdiler.